Ustalenie wysokości alimentów dla dziecka po rozwodzie rodziców jest jedną z kluczowych kwestii, która budzi wiele pytań i wątpliwości. Kwota alimentów nie jest przypadkowa – decyduje o niej sąd, biorąc pod uwagę szereg czynników, które mają na celu zapewnienie dziecku odpowiedniego poziomu życia, rozwoju oraz zaspokojenie jego potrzeb. Prawo polskie stanowi, że obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dziecka trwa do momentu, aż będzie ono w stanie samodzielnie utrzymać się z własnych dochodów, co zazwyczaj oznacza ukończenie przez dziecko nauki, najczęściej studiów.

Sama kwota alimentów jest ustalana indywidualnie w każdej sprawie. Sąd analizuje przede wszystkim usprawiedliwione potrzeby dziecka, które obejmują koszty związane z jego utrzymaniem, wychowaniem i rozwojem. Należą do nich wydatki na wyżywienie, ubranie, mieszkanie, edukację (w tym korepetycje, zajęcia dodatkowe, podręczniki), opiekę medyczną (lekarstwa, wizyty u specjalistów, rehabilitacja), a także koszty związane z jego rozwojem osobistym i kulturalnym (zajęcia sportowe, muzyczne, podróże). Ważne jest, aby potrzeby te były racjonalne i adekwatne do wieku, stanu zdrowia oraz możliwości dziecka.

Drugim filarem, na którym opiera się ustalanie alimentów, są możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego do alimentacji rodzica. Sąd bierze pod uwagę nie tylko jego obecne dochody, ale także potencjalne zarobki, które mógłby osiągnąć, gdyby pełniej wykorzystał swoje kwalifikacje i umiejętności. Analizowane są również jego sytuacje mieszkaniową i finansową, a także jego inne zobowiązania (np. alimenty na rzecz innych dzieci, kredyty). Celem jest takie ustalenie wysokości świadczenia, aby nie obciążało nadmiernie rodzica zobowiązanego, ale jednocześnie pozwalało na zaspokojenie potrzeb dziecka.

Trzecim ważnym aspektem jest sytuacja majątkowa i życiowa rodzica sprawującego bezpośrednią opiekę nad dzieckiem. Sąd bierze pod uwagę jego koszty utrzymania dziecka, jego własne usprawiedliwione potrzeby oraz możliwości zarobkowe. Nie chodzi tu o to, aby rodzic sprawujący opiekę miał zapewnione luksusy, ale aby jego wysiłek włożony w opiekę i wychowanie dziecka był uwzględniony w całościowym rozliczeniu kosztów utrzymania dziecka.

Jak sąd ustala faktyczną kwotę alimentów dla dziecka

Proces ustalania faktycznej kwoty alimentów przez sąd jest złożony i wymaga analizy wielu szczegółów dotyczących sytuacji życiowej obu stron oraz potrzeb małoletniego. Nie ma jednej ustalonej kwoty, która obowiązywałaby we wszystkich przypadkach; każde postępowanie jest traktowane indywidualnie. Kluczowe jest, aby rodzic składający wniosek o alimenty potrafił udokumentować i uzasadnić żądaną kwotę, przedstawiając konkretne wydatki ponoszone na dziecko. Jest to niezbędne, aby sąd mógł ocenić zasadność i wysokość roszczenia.

Pierwszym krokiem jest dokładne określenie usprawiedliwionych potrzeb dziecka. Obejmują one nie tylko podstawowe potrzeby bytowe, takie jak żywność, odzież czy mieszkanie, ale także koszty związane z jego edukacją, rozwojem fizycznym i psychicznym, a także opieką medyczną. Przykładowo, jeśli dziecko wymaga specjalistycznej opieki medycznej lub uczęszcza na zajęcia dodatkowe, które są istotne dla jego rozwoju, koszty te muszą zostać uwzględnione. Ważne jest, aby potrzeby te były racjonalne i zgodne z możliwościami finansowymi rodzica zobowiązanego do alimentacji. Sąd nie przychyli się do żądań, które wykraczają poza uzasadnione wydatki lub są wygórowane.

Następnie sąd bada możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów. Nie chodzi tu jedynie o jego aktualne zarobki, ale również o jego potencjalne zarobki, jeśli mógłby on pracować na lepiej płatnym stanowisku, wykorzystując swoje kwalifikacje. Sąd analizuje również jego sytuację życiową, w tym inne obciążenia finansowe, takie jak kredyty czy alimenty na rzecz innych dzieci. Celem jest ustalenie takiej kwoty, która będzie możliwa do wyegzekwowania i jednocześnie pozwoli na zaspokojenie potrzeb dziecka bez nadmiernego obciążania rodzica.

Ważnym elementem jest również sytuacja rodzica sprawującego bezpośrednią opiekę nad dzieckiem. Sąd bierze pod uwagę jego własne usprawiedliwione potrzeby oraz jego możliwości zarobkowe. Ocenia, ile środków jest w stanie przeznaczyć na utrzymanie dziecka, a także jaki jest jego wkład w jego wychowanie i opiekę. Jest to istotne, ponieważ obowiązek alimentacyjny spoczywa na obojgu rodzicach, choć w praktyce to rodzic, z którym dziecko nie mieszka, zazwyczaj ponosi świadczenia pieniężne. Sąd dąży do osiągnięcia równowagi i sprawiedliwego podziału obciążeń.

Ostateczna wysokość alimentów jest wynikiem kompromisu między potrzebami dziecka a możliwościami finansowymi rodzica zobowiązanego, przy uwzględnieniu sytuacji życiowej rodzica sprawującego opiekę. Sąd może również brać pod uwagę fakt, że dziecko ma inne źródła dochodu, np. z własnej pracy lub spadku, co może wpłynąć na wysokość alimentów. Kluczowe jest, aby wszystkie te czynniki zostały przedstawione sądowi w sposób rzetelny i poparty dowodami.

Czynniki wpływające na wysokość zasądzanych alimentów

Istnieje szereg czynników, które decydują o ostatecznej wysokości zasądzanych alimentów. Prawo polskie nie określa sztywnych stawek, co oznacza, że każda sprawa alimentacyjna jest rozpatrywana indywidualnie, a sąd bierze pod uwagę specyficzne okoliczności danej rodziny. Zrozumienie tych czynników jest kluczowe dla rodziców, którzy przygotowują się do postępowania sądowego, zarówno jako wnioskodawcy, jak i zobowiązani do alimentacji.

Najważniejszym kryterium są usprawiedliwione potrzeby dziecka. Obejmują one szeroki zakres wydatków, od podstawowych potrzeb życiowych, takich jak wyżywienie, odzież, zapewnienie dachu nad głową, po koszty związane z edukacją. W ramach edukacji mieszczą się wydatki na podręczniki, materiały szkolne, zajęcia dodatkowe (korepetycje, kursy językowe, zajęcia sportowe czy artystyczne), a także koszty związane z wycieczkami szkolnymi czy obozami. Należy pamiętać, że potrzeby te są oceniane w kontekście wieku dziecka, jego stanu zdrowia (np. konieczność rehabilitacji, specjalistycznej diety) oraz jego indywidualnych predyspozycji i aspiracji. Im wyższe i bardziej uzasadnione potrzeby dziecka, tym wyższa może być kwota alimentów.

Równie istotne są zarobkowe i majątkowe możliwości rodzica zobowiązanego do alimentacji. Sąd analizuje jego dochody, zarówno te oficjalne, jak i potencjalne, które mógłby osiągnąć, gdyby w pełni wykorzystał swoje kwalifikacje zawodowe. W ocenie sądowej uwzględnia się także jego sytuację mieszkaniową, jego inne zobowiązania finansowe (np. kredyty, leasingi, alimenty na rzecz innych dzieci), a także jego styl życia. Nawet jeśli rodzic pracuje na umowę zlecenie lub jest samozatrudniony, sąd może ustalić alimenty w oparciu o jego potencjalne zarobki, jeśli uzna, że celowo zaniża swoje dochody.

Kolejnym ważnym czynnikiem jest sytuacja życiowa rodzica sprawującego bezpośrednią opiekę nad dzieckiem. Sąd bierze pod uwagę jego własne usprawiedliwione potrzeby oraz jego możliwości zarobkowe. Ocenia się, ile środków jest w stanie on sam przeznaczyć na utrzymanie dziecka, a także jaki jest jego wkład w jego wychowanie i opiekę. Jest to istotne, ponieważ obowiązek alimentacyjny spoczywa na obojgu rodzicach, a świadczenie pieniężne od jednego z nich ma na celu wyrównanie tych kosztów i zapewnienie dziecku równego poziomu życia, niezależnie od tego, z którym rodzicem mieszka.

Ważne jest również to, czy dziecko posiada własne dochody. Jeśli dziecko jest już na tyle dorosłe, że pracuje, studiuje zaocznie i osiąga dochody, sąd może wziąć to pod uwagę przy ustalaniu wysokości alimentów. Podobnie, jeśli dziecko odziedziczyło majątek lub posiada inne źródła dochodu, może to wpłynąć na zmniejszenie kwoty alimentów od rodzica. Sąd zawsze dąży do sprawiedliwego rozłożenia ciężaru utrzymania dziecka między rodziców, uwzględniając wszystkie dostępne zasoby.

Rola zarobków rodzica w ustalaniu alimentów

Zarobki rodzica zobowiązanego do alimentacji odgrywają kluczową rolę w procesie ustalania ich wysokości. Prawo polskie opiera się na zasadzie, że zakres obowiązku alimentacyjnego rodzica wobec dziecka zależy od jego możliwości zarobkowych i majątkowych. Oznacza to, że sąd nie bierze pod uwagę jedynie aktualnych dochodów rodzica, ale również jego potencjalnych zarobków, które mógłby osiągnąć, gdyby w pełni wykorzystał swoje umiejętności i kwalifikacje zawodowe.

Sąd dokładnie analizuje dochody rodzica, uwzględniając różne formy zatrudnienia. Jeśli rodzic pracuje na etacie i otrzymuje regularne wynagrodzenie, jego dochody są zazwyczaj łatwe do udokumentowania na podstawie zaświadczeń o zarobkach. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą lub pracujących na umowach cywilnoprawnych (umowa zlecenia, umowa o dzieło), analiza dochodów może być bardziej skomplikowana. Sąd może żądać przedstawienia deklaracji podatkowych, ksiąg rachunkowych lub innych dokumentów potwierdzających rzeczywiste dochody.

Szczególną uwagę sąd poświęca sytuacji, w której rodzic celowo zaniża swoje dochody lub uchyla się od pracy. W takich przypadkach sąd może ustalić wysokość alimentów w oparciu o tzw. „dochody hipotetyczne” lub „średnie zarobki” w danej branży lub regionie. Podstawą do takiego ustalenia mogą być dane statystyczne, informacje o wynagrodzeniach na podobnych stanowiskach lub opinie biegłego. Celem jest zapobieżenie sytuacji, w której rodzic unika obowiązku alimentacyjnego poprzez świadome ograniczanie swojej aktywności zawodowej.

Ważne jest również to, że wysokość alimentów nie jest sztywno powiązana z jakimś procentem dochodów rodzica. Sąd bierze pod uwagę ogólną sytuację finansową rodzica, jego inne zobowiązania (np. alimenty na rzecz innych dzieci, kredyty hipoteczne, leasingi) oraz jego własne usprawiedliwione potrzeby. Alimenty mają zapewnić dziecku odpowiedni poziom życia, ale nie mogą doprowadzić do sytuacji, w której rodzic zobowiązany do alimentacji sam znajdzie się w trudnej sytuacji materialnej. Celem jest osiągnięcie równowagi między zaspokojeniem potrzeb dziecka a możliwościami finansowymi rodzica.

Dodatkowo, sąd może uwzględnić zmiany w sytuacji dochodowej rodzica. Jeśli nastąpi znaczący wzrost lub spadek jego zarobków, można wystąpić z wnioskiem o zmianę wysokości alimentów. W przypadku ustalenia alimentów od rodzica, który np. zmienił pracę na lepiej płatną, jego nowe, wyższe zarobki będą miały wpływ na wzrost kwoty alimentów. Analogicznie, nagła utrata pracy lub znaczące zmniejszenie dochodów może stanowić podstawę do wniosku o obniżenie świadczenia.

Znaczenie potrzeb dziecka w kontekście wysokości alimentów

Potrzeby dziecka stanowią jeden z fundamentalnych filarów, na których opiera się ustalanie wysokości alimentów. Obowiązek alimentacyjny rodzica ma na celu zapewnienie dziecku takich warunków bytowych, które pozwolą mu na jego prawidłowy rozwój fizyczny, psychiczny i społeczny. Nie chodzi tu jedynie o zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, ale również o umożliwienie dziecku korzystania z dóbr i możliwości adekwatnych do jego wieku, stanu zdrowia oraz sytuacji życiowej jego rodziny.

Zakres potrzeb dziecka jest szeroki i obejmuje wiele kategorii wydatków. Do podstawowych należą koszty wyżywienia, zakwaterowania i odzieży. W dalszej kolejności uwzględnia się wydatki związane z edukacją. Są to nie tylko koszty związane z zakupem podręczników, przyborów szkolnych czy zeszytów, ale również opłaty za zajęcia dodatkowe, które wspierają rozwój dziecka, takie jak nauka języków obcych, zajęcia sportowe, artystyczne czy muzyczne. Jeśli dziecko ma szczególne predyspozycje lub wymaga dodatkowego wsparcia edukacyjnego, na przykład w postaci korepetycji, koszty te również mogą być uwzględnione.

Opieka medyczna to kolejny istotny aspekt. Alimenty powinny pokrywać koszty związane z leczeniem dziecka, w tym wizytami u lekarzy specjalistów, zakupem leków, rehabilitacją czy zakupem środków higienicznych specjalistycznych. W przypadku dzieci przewlekle chorych lub niepełnosprawnych, koszty te mogą być bardzo wysokie i wymagają szczególnego uwzględnienia przez sąd.

Poza tym, sąd bierze pod uwagę potrzeby związane z rozwojem społecznym i kulturalnym dziecka. Mogą to być koszty związane z uczestnictwem w wycieczkach szkolnych, obozach, zajęciach rekreacyjnych czy kulturalnych. Dziecko ma prawo do rozwijania swoich zainteresowań i pasji, a rodzice mają obowiązek zapewnić mu ku temu możliwości w miarę swoich zasobów finansowych. Sąd ocenia, czy dane potrzeby są usprawiedliwione i adekwatne do sytuacji dziecka.

Ważne jest, aby potrzeby te były przedstawione sądowi w sposób klarowny i udokumentowany. Rodzic wnioskujący o alimenty powinien przedstawić rachunki, faktury, potwierdzenia przelewów za poniesione wydatki. Należy pamiętać, że sąd nie przychyli się do żądań, które są wygórowane, nieuzasadnione lub nie poparte dowodami. Celem jest ustalenie takiej kwoty alimentów, która rzeczywiście odzwierciedla realne koszty utrzymania i rozwoju dziecka, a jednocześnie jest możliwa do zrealizowania przez rodzica zobowiązanego do alimentacji.

Kiedy alimenty mogą zostać podwyższone lub obniżone

Zmiana wysokości alimentów jest możliwa w sytuacji, gdy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, która uzasadnia ich podwyższenie lub obniżenie. Prawo polskie przewiduje taką możliwość, aby świadczenie alimentacyjne było zawsze adekwatne do aktualnej sytuacji życiowej zarówno dziecka, jak i rodziców. Wniosek o zmianę wysokości alimentów można złożyć do sądu, który pierwotnie wydał orzeczenie w sprawie alimentów lub do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby zobowiązanej do alimentacji.

Najczęstszym powodem podwyższenia alimentów są rosnące potrzeby dziecka. Wraz z wiekiem dziecka zmieniają się jego potrzeby, które stają się bardziej złożone. Na przykład, dziecko w wieku szkolnym ma inne wydatki niż niemowlę. Do kategorii rosnących potrzeb zalicza się również wydatki związane z edukacją, takie jak korepetycje, zajęcia dodatkowe, kursy językowe, czy też koszty związane z rozwojem zainteresowań i talentów dziecka, np. zajęcia sportowe czy muzyczne. Podwyższenie alimentów może być uzasadnione również w przypadku, gdy dziecko zachoruje przewlekle lub ulegnie wypadkowi, co generuje dodatkowe koszty leczenia i rehabilitacji.

Kolejnym powodem do podwyższenia alimentów jest znacząca poprawa sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego do alimentacji. Jeśli jego dochody wzrosły, otrzymał awans, założył dobrze prosperującą firmę lub odziedziczył majątek, sąd może uznać, że jest w stanie łożyć większe środki na utrzymanie dziecka. Ważne jest, aby taka poprawa sytuacji finansowej była znacząca i trwała, a nie jedynie chwilowa.

Z drugiej strony, istnieją również podstawy do obniżenia alimentów. Najczęściej jest to znaczące pogorszenie sytuacji finansowej rodzica zobowiązanego do alimentacji. Może to być spowodowane utratą pracy, znacznym zmniejszeniem dochodów, chorobą uniemożliwiającą pracę lub innymi nieprzewidzianymi wydatkami. W takich sytuacjach rodzic może wystąpić z wnioskiem o obniżenie alimentów, przedstawiając dowody na zmianę swojej sytuacji materialnej.

Innym powodem do obniżenia alimentów może być sytuacja, w której dziecko zaczyna osiągać własne dochody, np. poprzez podjęcie pracy w trakcie studiów lub rozpoczęcie działalności gospodarczej. Jeśli dochody dziecka są wystarczające do pokrycia jego usprawiedliwionych potrzeb, sąd może uznać, że obowiązek alimentacyjny rodzica powinien zostać zmniejszony lub nawet całkowicie zniesiony. Ważne jest, aby zmiana okoliczności była istotna i trwała, a nie jedynie chwilowa.

Sąd zawsze rozpatruje wniosek o zmianę wysokości alimentów indywidualnie, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy. Kluczowe jest przedstawienie rzetelnych dowodów potwierdzających zmianę sytuacji, zarówno po stronie dziecka, jak i rodziców. W postępowaniu o zmianę wysokości alimentów sąd ponowie ocenia usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców.

Alimenty na rzecz dorosłych dzieci i innych członków rodziny

Choć najczęściej mówimy o alimentach na rzecz dzieci, obowiązek ten może dotyczyć również innych członków rodziny, w tym dorosłych dzieci, a także rodziców lub dziadków, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji materialnej. Prawo polskie zakłada solidarność rodzinną i nakłada na członków rodziny obowiązek wzajemnej pomocy, w tym finansowej, jeśli są w stanie jej udzielić i druga strona jej potrzebuje.

Obowiązek alimentacyjny wobec dorosłych dzieci trwa do momentu, aż dziecko będzie w stanie samodzielnie utrzymać się z własnych dochodów. Co to oznacza w praktyce? Zazwyczaj jest to moment ukończenia przez dziecko nauki, najczęściej studiów, i podjęcia pracy, która pozwala mu na samodzielne pokrycie swoich kosztów utrzymania. Jednakże, jeśli dorosłe dziecko ma udokumentowane problemy zdrowotne, które uniemożliwiają mu podjęcie pracy lub znacząco ograniczają jego możliwości zarobkowe, obowiązek alimentacyjny rodzica może trwać nadal. Sąd ocenia indywidualnie, czy dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać, biorąc pod uwagę jego wiek, wykształcenie, stan zdrowia i rynek pracy.

Co ciekawe, obowiązek alimentacyjny może również istnieć w drugą stronę – od dzieci wobec rodziców. Jeśli rodzic znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać i nie posiada własnych środków, może zwrócić się do swoich dzieci z żądaniem alimentów. Podobnie jak w przypadku alimentów na dzieci, sąd bierze pod uwagę usprawiedliwione potrzeby rodzica oraz możliwości zarobkowe i majątkowe dzieci. Należy pamiętać, że dzieci nie mają obowiązku obciążać się nadmiernie, aby zaspokoić potrzeby rodziców, jeśli sami znajdują się w trudnej sytuacji finansowej.

Obowiązek alimentacyjny może również dotyczyć dziadków wobec wnuków i odwrotnie, w sytuacji gdy rodzice nie mogą lub nie chcą wywiązać się ze swoich obowiązków. W takich przypadkach obowiązek alimentacyjny przechodzi na dalszych zstępnych lub wstępnych. Zasady ustalania wysokości alimentów są podobne – sąd analizuje potrzeby osoby uprawnionej oraz możliwości finansowe osoby zobowiązanej.

Warto podkreślić, że alimenty na rzecz dorosłych dzieci czy rodziców są zazwyczaj niższe niż te zasądzane na rzecz małoletnich dzieci, ponieważ potrzeby dorosłych osób są zazwyczaj inne, a także oczekuje się od nich większej samodzielności. Kluczowe jest, aby osoba ubiegająca się o alimenty potrafiła udokumentować swoją potrzebę oraz sytuację materialną, a osoba zobowiązana do alimentacji przedstawiła swoje możliwości zarobkowe i finansowe. Sąd zawsze dąży do sprawiedliwego rozwiązania, uwzględniając zasady współżycia społecznego i możliwości finansowe wszystkich stron.

Czym jest dobrowolne ustalenie alimentów a ugoda sądowa

Ustalenie alimentów nie zawsze musi odbywać się na drodze postępowania sądowego zakończonego wydaniem wyroku. Istnieją również możliwości polubownego rozwiązania tej kwestii, co często jest procesem szybszym, mniej stresującym i mniej kosztownym. Dobrowolne ustalenie alimentów oraz zawarcie ugody sądowej to dwa takie mechanizmy, które pozwalają stronom na samodzielne określenie warunków świadczenia alimentacyjnego.

Dobrowolne ustalenie alimentów polega na tym, że rodzice, po rozstaniu, sami dochodzą do porozumienia w sprawie wysokości i sposobu płatności alimentów. Może to nastąpić w drodze rozmów między nimi lub z pomocą mediatora. Kluczowe jest, aby porozumienie to było zawarte w sposób świadomy i dobrowolny przez obie strony, a jego treść była zgodna z dobrem dziecka i jego usprawiedliwionymi potrzebami. Takie porozumienie, choć nie ma mocy prawnej wyroku sądowego, jest często respektowane przez strony i stanowi podstawę do ustalenia płatności. Warto jednak pamiętać, że jeśli jedna ze stron przestanie wywiązywać się z ustaleń, druga strona będzie musiała wystąpić na drogę sądową, aby uzyskać prawomocne orzeczenie.

Ugoda sądowa jest bardziej formalnym rozwiązaniem. Polega na tym, że strony, jeszcze przed rozpoczęciem lub w trakcie postępowania sądowego, zgadzają się na określone warunki alimentacyjne i przedstawiają je sądowi do zatwierdzenia. Sąd, po upewnieniu się, że ugoda jest zgodna z prawem i dobrem dziecka, zatwierdza ją swoim postanowieniem. Od tego momentu ugoda sądowa ma moc prawną równą wyrokowi sądowemu i podlega egzekucji komorniczej w przypadku jej niewykonania. Zawarcie ugody sądowej jest zazwyczaj szybsze niż postępowanie sądowe zakończone wyrokiem, ponieważ strony same przedkładają swoje stanowiska, a sąd jedynie je weryfikuje.

Zalety takiego polubownego ustalenia alimentów są liczne. Przede wszystkim pozwala to na zachowanie dobrych relacji między rodzicami, co jest niezwykle ważne dla dobra dziecka. Unika się długotrwałych i stresujących procesów sądowych, które często prowadzą do zaostrzenia konfliktu. Ponadto, koszty związane z zawarciem ugody sądowej są zazwyczaj niższe niż koszty postępowania sądowego zakończonego wyrokiem, ponieważ strony nie ponoszą pełnych kosztów sądowych i mogą zaoszczędzić na kosztach reprezentacji prawnej.

Niezależnie od tego, czy alimenty są ustalane dobrowolnie, czy w drodze ugody sądowej, kluczowe jest, aby porozumienie to odzwierciedlało realne potrzeby dziecka oraz możliwości finansowe rodzica zobowiązanego. Warto pamiętać, że nawet dobrowolnie ustalone alimenty można w przyszłości zmienić, jeśli nastąpi istotna zmiana okoliczności uzasadniająca ich podwyższenie lub obniżenie, poprzez ponowne porozumienie lub postępowanie sądowe.